Mua tời điện cũ không phải lúc nào cũng là lựa chọn tệ. Nếu biết kiểm tra, bạn có thể mua được máy tốt với chi phí thấp hơn đáng kể so với máy mới. Với kinh nghiệm hơn 10 năm làm công trình xây dựng, dưới đây là 5 điều tôi nhất định cần phải chia sẻ với các bác mới làm nghề khi đi lựa chọn mua tời điện đã qua sử dụng.
Đừng nhìn ngoại hình, hãy tìm hiểu tời trước đây đã làm công việc gì
Máy trước đây dùng để nâng gì và một ngày chạy bao nhiêu lần?
Hai chiếc tời cùng sản xuất một năm chưa chắc tình trạng giống nhau. Một máy chỉ thỉnh thoảng nâng 100–200kg có thể còn tốt hơn nhiều so với chiếc máy thường xuyên phải nâng sát tải trong công trình.
Tôi đặc biệt cẩn thận với máy từng làm việc trong môi trường bụi nhiều, ngoài trời, khu vực ẩm hoặc phải nâng tải liên tục. Những điều kiện này có thể ảnh hưởng đến motor, phanh, vòng bi, hộp số và hệ thống điện. Ngược lại, lớp sơn cũ hay vài vết xước trên vỏ chưa chắc đáng ngại. Mức độ hao mòn bên trong quan trọng hơn vẻ ngoài của máy.
Nếu người bán không cung cấp được lịch sử sử dụng, tôi mặc định mức rủi ro cao hơn và kiểm tra kỹ hơn trước khi mua.
Nhất định phải thử tải, chạy không tải chưa nói lên nhiều điều
Một kinh nghiệm tôi thấy rất đáng nhớ là: tời chạy được không có nghĩa là tời nâng tải còn tốt.
Khi chạy không tải, motor gần như chưa phải chịu áp lực lớn. Một chiếc tời đã xuống cấp vẫn có thể quay khá êm. Nhưng khi móc vài trăm kg vào, các vấn đề mới bắt đầu xuất hiện. Nếu điều kiện cho phép, tôi luôn yêu cầu thử máy với tải phù hợp và quan sát cả quá trình nâng – dừng – hạ.
Khi thử một chiếc tời điện cũ, tôi để ý xem máy có bị ì khi bắt đầu nâng không, tốc độ nâng có ổn định không, hộp số có tiếng kêu bất thường không và motor có nóng lên quá nhanh hay không.
Đặc biệt, hãy cho tời nâng tải lên một khoảng an toàn rồi dừng lại để kiểm tra khả năng giữ tải của phanh. Nếu tải có hiện tượng tụt, trôi hoặc phanh đóng không dứt khoát, tôi sẽ không vội mua dù giá có rẻ.
Kiểm tra kỹ cáp thép, móc tải và phanh trước khi nghĩ đến giá
Motor hỏng thì có thể sửa. Nhưng cáp, móc hoặc phanh có vấn đề lại liên quan trực tiếp đến an toàn khi nâng hàng.
Với cáp thép, tôi thường kéo ra một đoạn đủ dài để quan sát thay vì chỉ nhìn vài vòng cáp phía ngoài tang. Cần chú ý các dấu hiệu như cáp bị dập, xoắn, bẹt, gỉ nặng, xuất hiện nhiều sợi đứt hoặc cuốn không đều trên tang.
Móc tải cũng phải kiểm tra phần miệng móc, chốt an toàn và dấu hiệu biến dạng. Một chiếc móc đã bị kéo giãn hoặc cong bất thường là dấu hiệu tôi không xem nhẹ.
Phanh càng phải thử trực tiếp dưới tải. Khi nhả nút điều khiển, tải cần được giữ chắc theo thiết kế của máy.
Theo quan điểm của tôi, khi mua tời điện đã qua sử dụng, ba bộ phận cáp – móc – phanh không phải nơi để tiết kiệm. Nếu tình trạng không đảm bảo, nên tính luôn chi phí kiểm tra, sửa chữa hoặc thay thế trước khi đưa máy vào sử dụng.
Nghe tiếng hộp số và kiểm tra motor sau khi máy chạy một lúc
Nhiều người đi mua tời cũ chỉ bật máy lên vài giây, thấy motor quay là quyết định mua. Tôi thì thường muốn cho máy vận hành đủ lâu để xem tình trạng thực tế.
Một bộ hộp số còn tốt thường làm việc tương đối ổn định. Nếu xuất hiện tiếng va đập, tiếng rít hoặc tiếng cơ khí bất thường thay đổi theo tải, cần kiểm tra kỹ bánh răng, vòng bi và hệ truyền động.
Ngoài ra, hãy quan sát xem hộp số có bị chảy dầu hay không. Một chút dầu bám ngoài vỏ cần xác định nguyên nhân, còn tình trạng rò dầu rõ rệt có thể liên quan tới phớt, gioăng hoặc vị trí lắp ghép đã xuống cấp.
Motor cũng vậy.
Sau khi chạy thử, tôi thường kiểm tra mức độ nóng lên của động cơ và chú ý mùi khét, tiếng ù hoặc hiện tượng khởi động yếu. Nếu tời sử dụng tụ điện, contactor hay bộ điều khiển, những bộ phận này cũng nên được kiểm tra.
Đừng quên xem đúng điện áp. Mua được chiếc tời điện cũ 380V giá rất tốt nhưng công trình chỉ có điện 220V thì lại phát sinh thêm bài toán nguồn điện.
Tính tổng chi phí sau khi mua, đừng chỉ nhìn giá bán
Đây có lẽ là kinh nghiệm khiến tôi thay đổi cách nhìn về tời cũ nhiều nhất.
Ví dụ, một chiếc tời mới có giá 15 triệu đồng, còn máy cũ chỉ 8 triệu. Nhìn qua tưởng tiết kiệm 7 triệu. Nhưng nếu mua về phải thay cáp, sửa phanh, xử lý hộp số và thay một số thiết bị điện thì số tiền thực tế có thể tăng lên đáng kể.
Chưa kể đến thời gian máy nằm chờ sửa.
Ở công trình, đôi khi máy dừng một ngày còn gây thiệt hại lớn hơn số tiền tiết kiệm được khi mua máy.
Vì vậy, tôi thường tính:
Giá mua máy + chi phí sửa chữa ban đầu + phụ tùng cần thay + chi phí bảo dưỡng + rủi ro dừng máy.
Sau khi cộng các khoản này mà tời điện đã qua sử dụng vẫn rẻ đáng kể và tình trạng máy tốt thì mới thực sự đáng cân nhắc.
Nếu giá máy cũ đã bằng khoảng 70–80% một chiếc máy mới tương đương nhưng lịch sử sử dụng lại không rõ ràng, cá nhân tôi thường nghiêng sang mua mới để đổi lấy sự yên tâm, bảo hành và tuổi thọ sử dụng lâu hơn.
Kinh nghiệm của tôi: trường hợp nào đáng mua tời điện cũ?
Tôi không cho rằng cứ tời điện cũ là không nên mua. Với công trình nhỏ, tần suất sử dụng thấp hoặc ngân sách hạn chế, một chiếc máy cũ còn tốt hoàn toàn có thể giúp giảm chi phí đầu tư.
Sau nhiều năm làm công trình, nếu phải gói gọn kinh nghiệm mua tời điện đã qua sử dụng, tôi sẽ nhớ 5 việc: hỏi lịch sử máy – thử tải thực tế – kiểm tra cáp, móc và phanh – nghe hộp số, kiểm tra motor – tính tổng chi phí sau khi mua.
Đừng mua một chiếc tời chỉ vì nó khởi động được và có giá rẻ. Điều quan trọng hơn là khi đưa vài trăm kilôgam hàng lên cao, máy có nâng ổn định, dừng đúng lúc và giữ tải an toàn hay không.
Với tôi, một chiếc tời điện cũ đáng mua không phải là chiếc có giá thấp nhất, mà là chiếc mình đã hiểu tương đối rõ tình trạng trước khi đưa nó vào công trình.
